Внизу на армянском и на русском. Автор – А. Сароян / Ա. Սարոյան.
ՆՈՅԵՄԲԵՐԻ 9․ ՊԱՐՏՈՒԹՅԱՆ ԴԱՍԵՐԸ, ՉԱՐՎԱԾՆ ՈՒ ՍՊԱՍՎՈՂԸ
2020 թվականի նոյեմբերի 9-ը պարզապես պատերազմի ավարտի օր չէր։ Դա ազգային ողբի, քաղաքական ձախողման և պետական մտածողության բացակայության հետևանքների արձանագրումն էր։
44-օրյա պատերազմին նախորդած ու հաջորդած ստերն ու քարոզչական ինքնախաբեությունը հասարակությանը զրկեցին իրականությունը ժամանակին գնահատելու հնարավորությունից։ Պարտությունը դարձավ ոչ միայն ռազմական, այլև քաղաքական։
Նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարությունը մեր երազանքը չէր, բայց ստեղծված պայմաններում այն իրողություն էր, որի շրջանակներում անհրաժեշտ էր առավելագույնս պաշտպանել Հայաստանի և Արցախի շահերը։ Փոխարենը՝ իշխանությունը չկարողացավ կամ չցանկացավ պահպանել նույնիսկ այդ փաստաթղթով ընձեռված հնարավորությունները։
2022 թվականի Պրահայի քաղաքական որոշումներով Արցախը ճանաչվեց Ադրբեջանի կազմում՝ է՛լ ավելի սահմանափակելով Արցախի հայության իրավունքների պաշտպանության հնարավորությունները։ Հետևանքը բոլորիս աչքի առաջ է։
Այսօր, երբ շատերը փորձում են վերաիմաստավորել նոյեմբերի 9-ը, գլխավոր հարցը մեկն է՝ ինչո՞ւ չկարողացանք պաշտպանել այն, ինչ դեռ հնարավոր էր պահպանել։ Պատերազմի, պարտության, Արցախի կորստի և երկրի անվտանգային ճգնաժամի քաղաքական պատասխանատվությունից ոչ ոք չի կարող խուսափել։ Առաջին հերթին՝ իշխանությունը, որ լռեց, մոլորեցրեց, կամ սեփական շահը վեր դասեց պետական շահից։
Իսկ ի՞նչ է սպասվում։
Առանց ազգային շահի հստակ գիտակցման, իրատեսական դիվանագիտության, անվտանգության ամուր երաշխիքների և պատասխանատու իշխանության՝ խաղաղության մասին խոստումները կարող են վերածվել հերթական վտանգավոր ինքնախաբեության։
Հ. Գ. ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ ՉԻ ՆԵՐՈՒՄ ՈՉ ՄԻԱՅՆ ՊԱՐՏՈՒԹՅՈՒՆԸ, ԱՅԼԵՎ ՊԱՐՏՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ԴԱՍԵՐ ՉՔԱՂԵԼԸ։
ՊԱՏՄԱԲԱՆ-ՎԵՐԼՈՒԾԱԲԱՆ ՝Ա. ՍԱՐՈՅԱՆ
9 НОЯБРЯ. УРОКИ ПОРАЖЕНИЯ, НЕСДЕЛАННОЕ И ТО, ЧТО НАС ОЖИДАЕТ
9 ноября 2020 года — это была не просто дата окончания войны. Это стало свидетельством национальной трагедии, политического провала и последствий отсутствия государственного мышления. Ложь и пропагандистский самообман, сопровождавшие общество как до, так и после 44-дневной войны, лишили его возможности своевременно и объективно оценить происходящее. Поражение оказалось не только военным, но и политическим.
Трёхстороннее заявление от 9 ноября не было нашей мечтой, однако в сложившихся обстоятельствах оно стало реальностью, в рамках которой необходимо было максимально защитить интересы Армении и Арцаха. Вместо этого власти не смогли или не захотели сохранить даже те возможности, которые предоставлял этот документ. Политические решения, принятые в Праге в 2022 году, привели к признанию Арцаха в составе Азербайджана, ещё более ограничив возможности защиты прав армянского населения Арцаха. Последствия этого решения сегодня у всех перед глазами.
Сегодня, когда многие пытаются переосмыслить 9 ноября, главный вопрос остаётся неизменным: почему мы не сумели защитить то, что ещё можно было сохранить?
Никто не вправе уклониться от политической ответственности за войну, поражение, утрату Арцаха и кризис национальной безопасности страны. В первую очередь эта ответственность лежит на власти, которая замалчивала правду, вводила общество в заблуждение или ставила собственные интересы выше государственных.
А что нас ожидает впереди?
Без чёткого осознания национальных интересов, реалистичной дипломатии, надёжных гарантий безопасности и ответственной власти разговоры о мире могут превратиться в очередной опасный акт самообмана.
P. S. ИСТОРИЯ НЕ ПРОЩАЕТ НЕ ТОЛЬКО ПОРАЖЕНИЙ, НО И НЕУМЕНИЯ ИЗВЛЕКАТЬ ИЗ НИХ УРОКИ.
ИСТОРИК-АНАЛИТИК: А. САРОЯН