Комментарии историка-аналитика Ара Сарояна (Санкт-Петербург) о прошедших 7 июня 2026 г. парламентских выборах в Армении. Внизу тексты на армянском и русском.

Հայաստանի Հանրապետությունում տեղի ունեցած ընտրությունների համառոտ վերլուծությունը

Մեր միամիտ ժողովրդի մի ստվար զանգված զարմացած է, թե ինչպե՞ս է հաջողվել նիկոլին ու յուր ոհմակին էսքան քվե ստանալ։Ահա գործոնները.
1.Վարչական ռեսուրսներ
2.Ընտրակաշառք ՀՀ պետբյուջեից
3.Առողջապահության ապահովագրություն
4.Եվրոպական ապագա

Ներկայացված չորս գործոնները քաղաքական վերլուծության տեսանկյունից կարելի է դիտարկել որպես ընտրողների վարքագծի վրա ազդող հնարավոր մեխանիզմներ, ինչը փայլուն կիրառվեց հայ ընտրողի դեպքում։

Վարչական ռեսուրս

Իշխանություն ունեցող ցանկացած քաղաքական ուժ ունի առավելություն՝ պետական կառավարման համակարգի, տեղեկատվական հոսքերի և պաշտոնական ներկայության շնորհիվ։ Դա կարող է ազդել ընտրողների վրա՝ ստեղծելով «ուժեղ և անփոխարինելի իշխանության» տպավորություն՝հայ ընտրողի մի ստվար զանգվածի վրա առավել ևս։
2. Ընտրակաշառք՝ պետական բյուջեի միջոցներով

Այս ենթադրությունը,որպես փաստ անհերքելի է և հիմնված է այն մտքի վրա, որ սոցիալական ծրագրերը, թոշակների, նպաստների բարձրացումները, պարգևավճարները կամ այլ ֆինանսական նախաձեռնություններ կարող են ընկալվել որպես ընտրողի համակրանքը շահելու միջոց։ Սակայն այստեղ միշտ կա քաղաքական և իրավական սահմանագիծ․ մի կողմը դա համարում է սոցիալական քաղաքականություն, մյուսը՝ անուղղակի ընտրակաշառք։Հայ ժողովրդի մի ստվար զանգված, որոշեց որ սա կառավարության հոգատարությունն է և միտված է իրենց կյանքի որակը բարելավելուն։

Առողջապահական ապահովագրություն

Սոցիալական անվտանգության խոստումները սովորաբար մեծ ազդեցություն ունեն ընտրողների վրա, հատկապես այն հասարակություններում, որտեղ առողջապահական ծախսերը լուրջ խնդիր են։ Եթե քաղաքացին հավատում է, որ քաղաքական ուժը կարող է բարելավել իր կյանքի որակը, ապա այդ ակնկալիքը կարող է վերածվել ընտրական աջակցության։

Եվրոպական ապագայի գաղափարը

Արժեքային և աշխարհաքաղաքական ընտրությունները հաճախ ոչ պակաս ազդեցիկ են, քան տնտեսական գործոնները։ Եվրոպական ինտեգրումը որոշ քաղաքացիների համար ասոցացվում է ավելի բարձր կենսամակարդակի, օրենքի գերակայության և անվտանգության հետ։ Այդ պատճառով «եվրոպական ապագայի» խոստումը կարող է դառնալ ուժեղ ընտրական մոտիվացիա։

Ընդհանուր եզրակացություն

Եթե այս չորս գործոնները դիտարկենք միասին, ապա կարելի է ասել, որ դրանք ներառում են ազդեցության երեք հիմնական դաշտեր՝

• վարչական ազդեցություն (իշխանական ռեսուրս),
• սոցիալ-տնտեսական ազդեցություն (թոշակներ, ապահովագրություն),
• արժեքային և աշխարհաքաղաքական ազդեցություն (Եվրոպական ապագա)։

Հայաստանում իշխանության ղեկին մնալու «քաղաքական» պայքարում  հաղթեց այն ուժը, որն այս սուտն ու խաբկանքը կարողացավ միաժամանակ աշխատեցնել և գեներացնել այս երեք ուղղություններով։

Ա.Սարոյան
Պատմաբան-վերլուծաբան

Анализ парламентских выборов в Армении

Большая масса нашего наивного народа удивлена ​​тем, как Николу и его банде удалось получить столько голосов. Вот факторы:

1. Административные ресурсы (100.000 чел.)

2. Избирательные взятки из государственного бюджета (100.000 чел)
3. Медицинское страхование (100.000 чел.)
4. Европейское будущее (100.000 чел, в основном молодёжь)

С точки зрения политического анализа, представленные четыре фактора можно рассматривать как возможные механизмы влияния на поведение избирателей, которые блестяще применялись в случае армянских избирателей.

Административные ресурсы

Любая политическая сила у власти имеет преимущество благодаря системе государственного управления, информационным потокам и официальному присутствию. Это может повлиять на избирателей, создавая впечатление «сильного и незаменимого правительства», особенно среди большой массы армянских избирателей.

Избирательные взятки через средства государственного бюджета

Это предположение неоспоримо и основано на идее, что социальные программы, повышение пенсий, пособий, премий или другие финансовые инициативы могут восприниматься как средство завоевания симпатии избирателей. Однако здесь всегда существует политическая и правовая грань: одна сторона считает это социальной политикой, другая – косвенным подкупом избирателей. Значительная часть армянского народа решила, что это забота правительства, направленная на улучшение качества их жизни.

Медицинское страхование

Обещания социального обеспечения обычно оказывают большое влияние на избирателей, особенно в обществах, где расходы на здравоохранение являются серьезной проблемой. Если гражданин верит, что политическая сила может улучшить качество его жизни, то это ожидание может превратиться в электоральную поддержку.

Идея европейского будущего

Ценностные и геополитические предпочтения часто оказывают не меньшее влияние, чем экономические факторы. Для некоторых граждан европейская интеграция ассоциируется с более высоким уровнем жизни, верховенством права и безопасностью. Поэтому обещание «европейского будущего» может стать сильным электоральным мотивом.

Общий вывод

Если рассматривать эти четыре фактора в совокупности, можно сказать, что они включают три основных поля влияния:

• административное влияние (государственные ресурсы),
• социально-экономическое влияние (пенсии, страхование),
• ценностное и геополитическое влияние (европейское будущее).

Сила, сумевшая одновременно использовать и распространять эту ложь и обман в этих трех направлениях, одержала победу в «политической» борьбе за сохранение власти в Армении.

А. Сароян
Историк-аналитик

Фото: Асатур Есаянц (РИА Новости).